Jeśli szukasz skutecznych sposobów na optymalizację działania firmy, z dużym prawdopodobieństwem natkniesz się na pojęcia takie jak Lean Management, Lean Manufacturing czy Six Sigma. Ale czy wiesz, czym dokładnie są te metody? Jakie są między nimi różnice, a jakie elementy je łączą? I co najważniejsze – kiedy warto zastosować każdą z nich?

Jeśli nie masz jeszcze jasnej odpowiedzi, ten artykuł jest dla Ciebie. Znajdziesz w nim przystępne wyjaśnienia oparte zarówno na praktycznym doświadczeniu ekspertów Lean To Win, jak i na wynikach badań naukowych.

Czym jest Lean Management – krótko i konkretnie

Lean Management (szczupłe zarządzanie) to filozofia zarządzania oparta na kilku kluczowych zasadach. Pierwsza z nich polega na eliminacji wszelkiego rodzaju marnotrawstw (jap. muda), do których zalicza się między innymi:

• nadprodukcję,
• zbędny transport,
• wady jakościowe produktów,
• niepotrzebne oczekiwanie,
• nadmiarowe lub zbędne procesy,
• nieergonomiczne ruchy na stanowisku pracy,
• nadmierne zapasy.

Druga istotna zasada to ciągłe doskonalenie (jap. kaizen). Według tej reguły każdy proces można usprawnić. Wprowadzanie zmian metodą małych kroków pozwala osiągać trwałe i znaczące rezultaty. Z tego względu Lean nie powinno się traktować jako jednorazowego wdrożenia, ale raczej jako stały element funkcjonowania firmy, będącej w ciągłym procesie optymalizacji.

Trzecia zasada podkreśla kluczową rolę, jaką w organizacji odgrywają pracownicy. To właśnie oni, jako osoby znające procesy od wewnątrz, powinni być zaangażowani w zgłaszanie i wprowadzanie zmian. Ważne jest, by wszystkie nowe rozwiązania były wdrażane w sposób zrozumiały dla całego zespołu. Dzięki temu zmniejsza się obawy przed zmianami oraz rośnie prawdopodobieństwo skutecznego wdrożenia usprawnień.

Lean Management skupia się na tworzeniu wartości dla klienta, nieustannie stawiając pytania: „Co zrobić, aby klient otrzymał jak najlepszy produkt lub usługę, w możliwie najlepszej cenie i w jak najkrótszym czasie?”.

Szczupłe zarządzanie można z powodzeniem stosować w całej organizacji – zarówno w obszarach administracyjnych czy biurowych, jak i na produkcji.

Czym jest Lean Manufacturing?

Lean Manufacturing (szczupła produkcja) to jedna z odmian Lean Management. Opiera się na tych samych ogólnych zasadach, jednak dotyczy wyłącznie obszaru produkcji. Można więc powiedzieć, że Lean Manufacturing jest wyspecjalizowaną wersją Lean Management, skupiającą się głównie na usprawnianiu procesów produkcyjnych oraz logistycznych.

W ramach Lean Manufacturing często wykorzystuje się specjalistyczne narzędzia, takie jak SMED (Single Minute Exchange of Die), które służy do skracania czasu przezbrojenia maszyn na liniach produkcyjnych. Dzięki temu narzędziu firmy mogą zaoszczędzić nawet setki godzin, które dotąd tracone były na przestoje – maszyny zamiast bezczynnie czekać, szybciej wracają do produkcji towarów, zwiększając wydajność całej fabryki.

Czym jest Six Sigma?

Six Sigma to metoda zarządzania jakością, której głównym celem jest eliminowanie wad oraz doskonalenie procesów w firmach. Metoda ta kładzie szczególny nacisk na dokładną analizę danych, wykorzystując zaawansowane metody oraz modele statystyczne, które pozwalają na identyfikację rzeczywistych przyczyn problemów, a także wdrażanie skutecznych rozwiązań.

Głównym celem Six Sigma jest redukcja zmienności w procesach, co bezpośrednio przekłada się na poprawę jakości wytwarzanych towarów oraz świadczonych usług.

Jedną z najczęściej stosowanych metod rozwiązywania problemów w ramach Six Sigma jest metodologia DMAIC. Nazwa ta to akronim od angielskich słów:

• Define (zdefiniuj problem),
• Measure (dokonaj pomiarów),
• Analyze (przeanalizuj przyczyny),
• Improve (wdrażaj poprawki),
• Control (kontroluj i utrzymuj efekty).

Każdy z tych elementów stanowi oddzielny etap procesu doskonalenia. Na początku definiujemy problem i cel projektu – czyli wskazujemy, co dokładnie chcemy osiągnąć. Następnie zbieramy dane, które pozwolą dokładnie zrozumieć obecną sytuację oraz wskazać potencjalne źródła problemów. W kolejnym etapie analizujemy zebrane dane, aby określić przyczyny źródłowe problemów. Po zidentyfikowaniu przyczyn opracowujemy i wdrażamy rozwiązania, które trwale eliminują te źródła błędów. Ostatni etap, Control, to monitorowanie procesu i dbanie o utrzymanie uzyskanych efektów, a także bieżące wprowadzanie ewentualnych korekt.

Podobieństwa między Lean Management a Six Sigma

Ponieważ, jak wykazaliśmy powyżej, Lean Manufacturing to pojęcie, które jedynie precyzuje obszar zastosowania metody Lean, w tej części artykułu skupimy się na porównaniu Lean Management oraz metody Six Sigma. Oprzemy się na własnej wiedzy, zdobytym doświadczeniu oraz wnioskach wynikających z analizy artykułu naukowego [1].

Poniżej przedstawiamy kluczowe podobieństwa między tymi dwiema filozofiami zarządzania:

Skoncentrowane na kliencie

Obie metody dążą przede wszystkim do zwiększenia satysfakcji klienta poprzez ulepszanie procesów i podnoszenie jakości usług oraz produktów. To właśnie klient jest w centrum zainteresowania Lean i Six Sigma, i to dla niego firmy powinny nieustannie się usprawniać. Choć niższe koszty czy większa efektywność są oczywiście ważne, to głównym celem tych metod jest dostarczenie klientowi produktów o wyższej jakości, lepszej cenie i krótszym czasie realizacji.

Poprawa procesów

Zarówno Lean, jak i Six Sigma uznawane są za strategiczne podejścia organizacyjne do doskonalenia procesów. Oznacza to, że największe efekty uzyskiwane są w dłuższej perspektywie czasowej. Nie oznacza to jednak, że pierwszych rezultatów nie można osiągnąć szybko. Dzięki Programowi Szybkich Efektów Lean To Win często osiąga pierwsze widoczne i mierzalne rezultaty już w 3 miesiącu współpracy z klientem (zachęcamy do zapoznania się z naszymi Case Studies). Jednak to właśnie długofalowe działania zapewniają trwałe efekty, stabilność firmy, jej elastyczność oraz poczucie spokoju wśród pracowników, właścicieli czy akcjonariuszy.

Redukcja kosztów i poprawa efektywności

Oba podejścia mają na celu obniżenie kosztów operacyjnych i zwiększenie produktywności. Lean i Six Sigma osiągają to dzięki odpowiednim pomiarom, analizom oraz stosowaniu narzędzi, które były już wielokrotnie przetestowane i sprawdzone przez firmy na całym świecie.

Podejście systemowe

Skuteczne stosowanie obu metod wymaga pełnego zaangażowania kierownictwa wyższego szczebla oraz ścisłego powiązania działań z celami strategicznymi organizacji. Zarówno w Lean, jak i w Six Sigma cała organizacja pracuje na wspólny sukces. Warto więc zbudować w firmie taką kulturę, która rozumie, że usprawnienia oraz sprawnie funkcjonujące procesy to korzyść dla wszystkich. W Lean To Win często zaczynamy od warsztatów, podczas których tłumaczymy założenia tej filozofii, rozwiewamy wszelkie wątpliwości oraz zaczynamy budować kulturę organizacyjną nastawioną na ciągły rozwój.

Zastosowanie międzydziałowe

Zarówno Lean, jak i Six Sigma najlepiej sprawdzają się w projektach wielofunkcyjnych, obejmujących różne działy organizacji. Oczywiście nie oznacza to, że wszystkie procesy w każdym dziale usprawnia się jednocześnie – zdecydowanie nie! Niemniej jednak zmiana sposobu myślenia w całej organizacji pozostaje długofalowym celem obu tych podejść.

Zaangażowanie pracowników i zespołów

Obie metody wymagają aktywnej współpracy i udziału pracowników, choć zakres tego zaangażowania jest różny (więcej na ten temat znajdziesz w dalszej części artykułu, poświęconej różnicom między tymi metodami).

Różnice między Lean Management a Six Sigma

Główny cel

W Lean Management chodzi przede wszystkim o eliminowanie zbędnych procesów, takich jak momenty oczekiwania maszyn lub pracowników, niepotrzebny transport, czy wykonywanie czynności, które nie dodają wartości.

Natomiast Six Sigma skupia się na minimalizowaniu zmienności – czyli różnic w jakości i specyfikacji wytwarzanych produktów lub usług. Głównym celem jest także redukcja liczby defektów.

Szybkość rezultatów

W Lean Management rezultaty można osiągnąć stosunkowo szybko (o czym pisaliśmy powyżej). Z kolei wdrożenie metody Six Sigma zajmuje zwykle więcej czasu. Wynika to z konieczności dokładnego wskazania, co należy mierzyć, oraz zebrania odpowiednich danych – często dopiero po kilku miesiącach możliwe jest przeprowadzenie szczegółowej analizy i wdrożenie rozwiązań.

Analiza danych

W Lean Management analizuje się przede wszystkim dane pochodzące z obserwacji i mapowania procesów w firmie. Lean wykorzystuje także konkretne wskaźniki, które pokazują, czy wdrożone usprawnienia są skuteczne, czy też wymagają dalszych działań.

Z kolei Six Sigma korzysta głównie z zaawansowanych metod statystycznych. Może np. badać korelacje między różnymi zmiennymi, wykorzystywać analizę regresji lub inne metody predykcyjne. Ponadto testuje hipotezy dotyczące różnic pomiędzy grupami produktów, procesów czy maszyn, używając do tego celu takich narzędzi jak testy t czy analiza wariancji (ANOVA).

Próg wejścia

Lean jest dość prosty do zrozumienia, bardziej intuicyjny i oparty w dużej mierze na zdrowym rozsądku.
Natomiast metoda Six Sigma wymaga od użytkowników znacznie większego poziomu specjalistycznej wiedzy oraz znajomości narzędzi analitycznych.

Zasięg

Lean Management często angażuje wszystkich pracowników w firmie. Można powiedzieć, że jest to proces oddolny – od operatorów po najwyższy zarząd. Dzięki temu wpływa pozytywnie na kulturę organizacyjną, a wprowadzane zmiany są przyjmowane bardziej przychylnie.

Z kolei Six Sigma opiera się na grupie ekspertów (np. Black Beltów), którzy zajmują się identyfikacją problemów, testowaniem rozwiązań oraz wdrożeniem zmian. W przeciwieństwie do Lean, nie zawsze wymaga się, aby wdrażane rozwiązania były w pełni zrozumiałe dla wszystkich członków zespołu.

Nastawienie

W Lean Management kluczowa jest optymalizacja przepływu oraz skrócenie czasu realizacji procesów. Często zaczyna się od tzw. mapowania strumienia wartości (Value Stream Mapping), gdzie pokazuje się, jak wygląda dany proces obecnie. Następnie opracowuje się rozwiązania, które pozwalają go usprawnić i przyspieszyć. Po dokonaniu zmiany sprawdza się, ile czasu i zasobów udało się zaoszczędzić.

Z kolei Six Sigma skupia się przede wszystkim na poprawie jakości i precyzji wykonania danego produktu lub usługi. Tu nacisk jest na redukcję defektów, odchyleń od normy oraz poprawę powtarzalności i przewidywalności procesu.

Wartość dla klienta

Jak wskazaliśmy wcześniej, obie metody mocno koncentrują się na dostarczaniu wartości klientowi. Jednak Lean Management tę wartość widzi głównie w płynnym przepływie informacji i produktów oraz eliminacji wszelkich strat. Natomiast w przypadku metody Six Sigma wartość dla klienta uzyskiwana jest przede wszystkim poprzez zapewnienie jak najwyższej jakości, redukcję odchyleń oraz eliminację błędów i defektów w procesach produkcyjnych czy usługowych.

Podsumowanie – którą metodę wybrać: Lean Management, Lean Manufacturing czy Six Sigma?

Lean Management, Lean Manufacturing oraz Six Sigma mają wspólny mianownik – wszystkie te podejścia dążą do optymalizacji działania organizacji, poprawy jakości, obniżenia kosztów oraz zwiększenia satysfakcji klienta. Jednak każda z metod koncentruje się na innych aspektach oraz wykorzystuje inne narzędzia.

Lean Management to filozofia obejmująca całą organizację – od administracji po produkcję – skupiona na eliminacji marnotrawstwa, usprawnianiu przepływu procesów oraz ciągłym doskonaleniu w drobnych, ale regularnych krokach.

Lean Manufacturing stanowi wyspecjalizowane zastosowanie zasad Lean, koncentrując się wyłącznie na optymalizacji procesów produkcyjnych i logistycznych. Korzysta ze specyficznych narzędzi, takich jak SMED, Kanban czy 5S, które są szczególnie efektywne na hali produkcyjnej.

Z kolei Six Sigma wyróżnia się zaawansowaną analizą statystyczną oraz skupieniem na redukcji zmienności procesów i eliminacji defektów. Jest to metoda nastawiona na dokładność i jakość, realizowana często przez wyspecjalizowanych ekspertów.

Wybór konkretnej metody (lub ich integracji) zależy więc od tego, na jakich celach najbardziej zależy Twojej organizacji:

• Jeśli Twoim priorytetem jest szybka poprawa efektywności, elastyczność oraz zaangażowanie całego zespołu – najlepszym wyborem będzie Lean Management.
• Gdy działasz głównie w środowisku produkcyjnym, skup się na podejściu Lean Manufacturing.
• Jeżeli kluczowym wyzwaniem są dla Ciebie kwestie jakości, dokładności oraz trwałej eliminacji błędów – zdecyduj się na wdrożenie Six Sigma.

Najczęściej jednak najlepsze rezultaty osiąga się dzięki połączeniu tych metod – korzystając z zalet zarówno szybkości Lean, jak i precyzji Six Sigma. Kluczem do sukcesu jest dostosowanie narzędzi do specyfiki działalności i jasno zdefiniowanych potrzeb firmy.

Chcesz zacząć działać zgodnie z Lean Management? Skorzystaj z naszego wsparcia!

Jeżeli zależy Ci na optymalizacji procesów w Twojej firmie, redukcji kosztów operacyjnych i budowaniu efektywnej kultury organizacyjnej – jesteśmy tutaj, aby Ci pomóc.

Lean To Win specjalizuje się właśnie we wdrażaniu podejścia Lean Management i Manufacturing. Z naszymi ekspertami przejdziesz przez cały proces krok po kroku – od diagnozy sytuacji wyjściowej, przez praktyczne warsztaty dla zespołu, aż po osiągnięcie pierwszych widocznych rezultatów.

Jeśli zastanawiasz się, czy Lean jest odpowiedni dla Twojej firmy, zapraszamy Cię na bezpłatne konsultacje lean z naszym ekspertem. To idealna okazja, żeby zadać nurtujące Cię pytania, poznać nasze podejście i wspólnie ocenić, jak możemy Ci pomóc.

➡️ Umów się już teraz na bezpłatną konsultację Lean!

Czekamy na Ciebie!

Źródła

[1] Sunder, M. V. (2015). Corporate perspectives: Commonalities and differences between Six Sigma and Lean. International Journal of Lean Six Sigma, 6(3), 281–288. 

[2] Andersson, R., Eriksson, H., & Torstensson, H. (2006). Similarities and differences between TQM, six sigma and lean. The TQM magazine, 18(3), 282-296.

Zobacz również: 

TPM – Total Productive Maintenance

Wykres Gantta — czym jest? Jak go stworzyć i jak pomaga zarządzać projektami? 

15 sprawdzonych pomysłów na zwiększanie produktywności w Twojej firmie